We zijn van jongs af aan gewend om op witte papieren te tekenen en te schilderen. Dat is logisch: papier is nou eenmaal vaak wit.

Als je gaat schilderen kun je er natuurlijk ook voor kiezen om je ondergrond (je doek, papier of paneel) een kleur te geven. Een gekleurde ondergrond heeft heel wat voordelen.

Op een witte ondergrond kun je eigenlijk alleen maar van licht naar donker werken. Het lichtste (wit) is er immers al. Als je je ondergrond een kleur geeft, dan kun je zowel naar donker als naar licht werken. Dat werkt heel fijn, je krijgt veel meer kado.

Voordeel 1: Licht-donker makkelijker beoordelen

Als je op een witte ondergrond werkt, wordt je ongemerkt verblind door het wit. Als je een middelgrijze verf op een witte ondergrond zet, ziet het er meteen heel donker uit. Op de foto hieronder zie je dat in de oogkassen: het linkerschilderij is op een neutrale gekleurde ondergrond, het rechter schilderij heeft een witte ondergrond. Het grijs in de oogkassen is links en rechts hetzelfde, alleen lijkt het op het wit veel donkerder!

In de oogkassen is hetzelfde middelgrijs gebruikt. Op een witte ondergrond lijkt het veel donkerder.

Een gekleurde ondergrond maakt het aanzienlijk makkelijker om licht en donker goed te beoordelen.

Voordeel 2: Het werkt sneller

Het kan handig zijn om een kleur die je veel nodig gaat hebben in je schilderij als ondergrondkleur te gebruiken. Als je bijvoorbeeld veel lucht gaat schilderen, kun je ervoor kiezen vast blauw in je ondergrond te verwerken.

Dankzij de blauw gekleurde ondergrond kan in dit geval het besneeuwde berglandschap snel opgezet worden.

Je moet alleen even rekening houden dat een gekleurde achtergrond ook invloed heeft op je kleurperceptie: vooral als je wat extremere kleuren gaat gebruiken op je ondergrond, kan het soms wat moeilijker worden om je kleuren in het begin goed in te schatten.

Voordeel 3: Je kunt ook van donker naar licht werken

Als je op een witte ondergrond werkt, kun je uiteraard alleen maar van licht naar donker werken, want je hebt alleen maar uiterst licht (wit).

Als je je ondergrond een kleur geeft kun je niet alleen naar donker werken, maar ook naar licht. Probeer het eens uit, want het geeft je heel veel kado. Voor je het weet heb je een gigantisch driedimensionaal effect, want als je wat lichte en wat donkere partijen schildert heb je dus zowel licht en donker als middentonen!

Opzet van een schilderij. De ondergrond is een middelgrijs. Ik heb er wat donkere partijen op gezet, maar ook wat lichte (het wit in de gebouwen op de achtergrond. Er ontstaat zo al heel snel een driedimensionaal beeld.

Voordeel 4: Eenheid in je werk

Als je op een gekleurde ondergrond werkt zie je geen witte stukjes doorschemeren op plekken waar je niet geweest bent met je verf. Dat zorgt voor een professionele uitstraling, want als er witte stukjes doorschemeren ervaren we dat als “onaf”.

Een gekleurde ondergrond geeft al snel een professionele look, een harmonieus geheel!

Twee snelle schetsen, links op een witte ondergrond, rechts op een ondergrond die gekleurd is met wat gebrande omber. Rechts ziet er op de een of andere manier minder onaf uit, terwijl ik op heel veel plekken niks heb gedaan.

Welke kleuren kun je gebruiken?

Je kunt elke gewenste kleur gebruiken, maar hoe uitgesprokener een kleur is, hoe moeilijker het weer kan zijn om goed te beoordelen wat je aan het doen bent als je gaat schilderen. Vaak is het aan te raden een wat neutrale kleur te gebruiken. Een middelgrijs is altijd prima, meestal zijn gebrande omber en gewone omber zijn ook prima te gebruiken. Het is ook een kwestie van smaak, en natuurlijk wat er handig uitkomt bij het schilderij dat je wil gaan maken. Voor een portret is bijvoorbeeld knalrood als ondergrondkleur niet zo handig.

In deze Youtube video demonstreer ik de voordelen van het werken op een gekleurde ondergrond en laat ik ook zien hoe je je ondergrond makkelijk een kleur mee kunt geven.

Klik hier om naar het overzicht van alle schilderlessen te gaan